Sunday, October 5, 2014

कश्मीर

काही रिकामी घरं
काही ओसाड गाव
एक दरी रोज पेट घेते
कश्मीर तिचं नाव

दऱ्यांत घुमतो आक्रोश
बर्फ़ात साकळताना रक्त
बंदूका ग्रेनेड धडाडू लागतात
आपण बातम्या पाहतो फ़क्त

कुणाचे राजकीय चोचले
कुणाचे राष्ट्रवादी अहंकार
झेलमच्या गर्भात उठलेला
कधी थांबेल हा संहार?

हातात मुलाचा फ़ोटो
चेहऱ्यावर हरवलेला भाव
एक आई दररोज घेउ पाहतेय
हरवलेल्या अर्भकांचा ठाव

बॅचलर्स

घरभर पसरलेला सिगरेटचा वास
हॉलमध्ये वाटीत पाणी घालून बनवलेले ऍश ट्रे
ओल्ड मॉंक किंगफ़िशर इत्यादी वगैरेच्या बाटल्या
सोफ़्याच्या फ़टीत रुतलेलं फ़रसाण
तंदूरीची हाडं
प्लेटवर सुकलेली ग्रेव्ही
त्यात चरणारी झुरळं
कवितांची काही पानं
पलाशचं "माएरी" आणि पियूषचं "हुस्ना"
आपल्या तारांवर प्रसवत कोपऱ्यात पडलेलं गिटार
रुममध्ये आडवे पडलेले बॅचलर्स
रुटीनच्या नाकावर टीच्चून
जागवलेली एक रात्र.....

Monday, July 14, 2014

पॅलेस्टाईन

तिथे निरागसतेचा खून चाललाय
इथे त्या रक्तसंहाराचं समर्थन चालू आहे
निष्पाप जीवांच्या मरणावर टाळ्या पिटणारी येडझवी मानसिकता
कुठल्या जिहादापेक्षा कमी नाही
आपलं आयुष्य पोकळ म्हणून
दुसऱ्यांच्या दु:खात सण शोधणाऱ्यांना
जेव्हा आपल्या गांडीखाली पेटलेल्या सुरुंगाची चाहूल लागेल
तेव्हा दुसऱ्या बाजूला पॉपकॉर्न घेऊन तुमचंही मरण एन्जॉय केलं जाईल
आणि तुम्हाला मारणारे किंवा मरु देणारे लोक तेच असतील
ज्यांचा आजपर्यंत तुम्ही उदो उदो करत आला आहात
तोपर्यंत चालू राहू द्या तुमचे अखंड राष्ट्रांचे जिहाद
आणि मध्यमवर्गीय कोशातलं कुजकं जगणं
कारण इतिहासापासून धडे घेतले नाहीत
तर तो परत जगण्याचा शाप इथे प्रत्येकाला मिळालेला आहे

Sunday, August 4, 2013

मनाची कवने

लिहून काढ । मनाची कवने ।
शब्द उसने । घेवोनिया ॥

स्वत:ची दांभिकता । कर मान्य ।
होशील असामान्य । त्याच क्षणी ॥

भरतात सारे । जगण्याचे अर्ज ।
श्वासांचे कर्ज । काढोनिया ॥

नको वाहू । अपेक्षांचे ओझे ।
स्वप्न तुझे । जग आता ॥

स्वत:पुरते जगणे । म्हणजे स्वार्थ ।
हा अन्वयार्थ । जाणून घे ॥

कोणी काहीही । म्हणून ठेवले ।
सगळे त्यातले । खरे नसते ॥

तुझ्या क्रुसाचा । तुझ्यावरच भार ।
जगाला मार । फ़ाट्यावर ॥

Thursday, July 25, 2013

काहीतरी लिही

तू बरेच दिवस काही लिहीलं नाहीयेस
कविता, चारोळ्या, लेक्चरच्या नोट्स
काही काही नाही
आणि प्लीज फ़ेसबुक स्टेटस सोडून काहीतरी दुसरं वाच
गुगल रीडर बंद झालंय
ह्या दुख्खात राहून काहीही उपयोग नाही
तुझी सर्जनशीलता, वैचारिक प्रगल्भता वगैरे
मांड ना लोकांपुढे..
मागच्या टुकार कवितेपेक्षा हि बरी होती हे तरी समाधान मिळेल
टाक फ़ेसबुकवर
तिथं डिसलाईकचा पर्याय नसतो लोकांना
आणि जगात असं वाईट वगैरे काही नसतं रे
बाहेर पाऊस वगैरे पडतोय (पुण्यातला झाला तरी शेवटी पाऊसच ना?)
लिही चार पाच कविता
धरणीने हिर्वा शालू पांघर्ला वगैरे
लिही रे काहीतरी
तुला नक्की कशाचा त्रास होतोय?
मिडीयामुळे होणारं ट्रिवियलाझेशन?
मोदी, राहुल, खैरलांजी, ऍसिडिटी? सांग ना..
लिही ना तू तसं
प्लीज काहीतरी लिही..

कविता न सुचण्याच्या मृतावस्थेवर
अग्दी असं आंग्लाळलेल्या जोडाक्षरी मराठीत
नवं आणलेलं पेन हरविण्याआधी
काहीतरी लिही

Thursday, December 20, 2012

मराठी गोव्याची राज्यभाषा कि मातृभाषा?




वरील स्टेटस वाचून हसू का रडू तेच कळाले नाही. माध्यमप्रश्नी "कोकणी-मराठी बहिणी बहिणी" म्हणून घोषणा देणाऱ्या ह्याच तरुण म्हालगड्यांनी गोवा पेटवला होता. तेव्हा मराठी महाराष्ट्राची वाटली नाही? नसेल कदाचित कारण फ़क्त कोकणी ह्या एकाच भाषेच्या जोरावर ते आंदोलन चालणे शक्यच नव्हते, आजही नाही. गोव्यातल्या मराठीचं अस्तित्व नाकारणाऱ्या ह्या मनोवृत्तीची कीव करावी तेवढी थोडीच!

कोकणी गोव्याची राज्यभाषा झाली (का गोमंतकीयांवर लादली गेली?) पण स्वत:चं स्थान अढळ करण्यासाठी अजून धडपडत आहे. ह्याचे उदाहरण म्हणजे गोव्याची ’मायभास’ असलेल्या (देवनागरी) कोकणीत आज एकमेव दैनिक सुनापरान्त निघते. त्याचा दर दिवसाचा खप आणि वाचकवर्ग दहा हजारच्या वर नसेल. गोव्याची लोकसंख्या सुमारे पंचवीस लाख आहे. त्याउलट इथे डझनभर मराठी दैनिके निघतात. दैनिक लोकमत हे मराठी वृत्तपत्र (संपादक कोकणीवादी असूनसुध्दा!) गोव्यात येऊन अवघ्या दिड दोन वर्षाच्या कालावधीत गोव्यातले सर्वाधिक खपाचे दैनिक बनले. ज्या दैनिक हेराल्डने कोकणी मराठी वादाच्या वेळेला कोकणीचे मुखपत्र म्हणून कामगिरी बजावली त्या माध्यम समूहालासुध्दा मराठीच वृत्तपत्र काढावे लागले. 


माझा कोकणीप्रती दुस्वास नाही पण मी एवढेच सांगू इच्छितो कि गोव्यात अनादी काळापासून नांदत आलेली मराठी हि काही महारष्ट्राहून निर्यात केलेली नाही. इथल्या मातीतच ति रुजून वर आलेली आहे. मागे कधीतरी एक विधान ऎकिवात आले होते कि गोव्यात मराठीला राज्यभाषा दर्जा दिल्याने महारष्ट्रातील लोक गोमंतकीयांच्या नोकऱ्या बळकावतील. त्यात तथ्यही असेल कदाचित पण म्हणून मंगळूर किंवा केरळवरुन कोकणी भाषिक गोव्यात येऊन इथल्या लोकांच्या नोकऱ्या बळकावण्याची शक्यता कुठल्याही कोकणीवाल्यांना दिसली नाही ह्याचेच आश्चर्य वाटते. 

असो! भाषावादापासून मी सुरुवातीपासून दुरच राहणे पसंत केले. आमच्यावर मराठी संस्कार झाले तरी कधी कोकणीला नावे ठेवायला शिकवले नाही. पण लोक जेव्हा आपले असे अज्ञान दाखवतात तेव्हा मात्र राहवत नाही. वास्तविकत: गोव्याची राज्यभाषा मराठी होणार नाही हि काळ्या दगडावरची रेघ आहे. पण म्हणून गोव्यातल्या मराठीचे अस्तित्व मिटून जाईल ह्या भ्रमात कोणीही राहू नये. गेल्या पन्नास वर्षात हरतरेचे प्रयत्न करुन कोणाच्याही तीर्थरुपांना ते अजून शक्य झालेले नाही. इथल्या गावागावात फ़लक मराठीत लागलेले असतात. लग्नसमारंभांची निमंत्रणे मराठीतूनच छापली जातात. डझनभर वर्तमानपत्रांची भाषा मराठीच आहे. देवळात भजन आरत्या मराठीतच केल्या जातात. गोमंतकियांचं आणि मराठीचं हे दैनंदिन नातं आहे. 

त्यामुळे मराठी राज्यभाषा झाली काय न झाली काय तिच्या अस्तित्वाला तडा जाणं शक्य नाही. अस्तित्व टिकवण्याची धडपड हि कोकणीलाच करावी लागत आहे. माध्यमप्रश्नी आंदोलनाच्यावेळी हे चित्र स्पष्ट झाले आहे. त्यामुळे कितीही टिंगल उडवली म्हणून मराठीला गोव्यात मरण नाही. कारण कोकणी जरी राज्यभाषा बनून घटनेच्या आठव्या परिशिष्टात गेली असली तरी शंभर टक्के गोमंतकीयांच्या काळजात गेली नाही हे कोकणीवाल्यांचे मोठे शल्य आहे. मराठीविषयीच्या त्यांच्या आकसाचे हे एक मोठे कारण आहे.


Monday, November 5, 2012

माणसे

घेतल्या श्वासांपुरती इथे जगतात माणसे
हल्ली फ़ारच विचित्र वागतात माणसे

मी तिऱ्हाईताप्रमाणे बघत राहतो रांगा
कुठल्या मृगजळामागे धावतात माणसे?

सगळे चेहरे आता सारखेच वाटू लागले
कारकुनी मुखवटे रोज चढवतात माणसे

देवळाबाहेरच्या आंधळ्याकडे कोणी बघत नाही
देवळाआतल्या बहिऱ्याकडे गाऱ्हाणी घालतात माणसे